Choroba Graves-Basedowa

 

Nadczynność tarczycy określana jest jako zespół objawów uwarunkowanych nadmiarem wydzielanych przez nią hormonów - tyroksyny i trijodotyroniny. Często w piśmiennictwie określana jest ona także jako hipertyreoza. Przyczyny nadczynności tarczycy mogą być wielorakie i może ona być spowodowana przez: guzki tarczycy, rak, stan zapalny, gruczolak lub nowotwór przysadki wydzielający TSH (hormon pobudzający tarczycę do produkcji hormonów tarczycowych), przedawkowanie hormonów podawanych w trakcie terapii oraz immunoglobuliny. W tym artykule omówię ten ostatni przypadek, w którym nadczynność uwarunkowana jest immunologicznie.

Choroba Graves-Basedowa jest schorzeniem wywołanym przez proces autoimmunologiczny, o podłożu genetycznym, a więc występującą rodzinnie, charakteryzującym się nadczynnością tarczycy oraz obecnością kilku innych objawów towarzyszących: powiększenia tarczycy (tzw. wola), wytrzeszczu gałek ocznych i obrzęku przedgoleniowego. Najczęściej zapadają na nią osoby w średnim wieku, pięciokrotnie częściej kobiety. U osób chorych we krwi krążą czynniki pobudzające tarczycę do produkcji hormonów i wzrostu określane jako immunoglobuliny pobudzające tarczycę, w skrócie z ang. TSI ( thyroid stimulating immunoglobulins) lub przeciwciała pobudzające tarczycę TSAb (thyroid stimulating antibodies). Łączą się one ze lokalizowanymi na powierzchni komórek tarczycy receptorami przeznaczonymi w normalnych warunkach dla TSH i pobudzają ją w ten sposób do wzrostu i wydzielania tyroksyny i trijodotyroniny. Rodzi się pytanie, jaka jest różnica między pobudzeniem tarczycy jest przez TSH lub immunoglobuliny, skoro jego wynikiem w obu przypadkach jest produkcja hormonów tarczycowych? Różnica jest bardzo znaczna. W przypadku pobudzenia tarczycy przez TSH, tak jak to ma miejsce u osób zdrowych jest to proces kontrolowany na zasadzie tzw. układu sprzężenia zwrotnego przez układ podwzgórzowo przysadkowy. Dzięki temu ilość wydzielanych hormonów jest adekwatna do aktualnego zapotrzebowania. Gdy tarczycę pobudzają krążące we krwi immunoglobuliny, to proces ten jest niekontrolowany przez układ podwzgórzowo-przysadkowy, co prowadzi do bardzo wysokiego poziomu hormonów tarczycy, niezależnie od potrzeb organizmu. Pojawienie się tych przeciwciał spowodowane jest najprawdopodobniej defektem limfocytów T, który sprawia, że reagują one z powierzchnią komórek tarczycy i mylnie rozpoznają ją jako obcą. Tę informację przekazują one komórkom odpowiedzialnym za produkcję immunoglobulin - limfocytom B mobilizując je do wytwarzania przeciwciał TSAb. Oprócz nich w tej chorobie mogą pojawić się także przeciwciała działające destrukcyjnie na tkanki oczodołu i skórę goleni, czego wynikiem jest wytrzeszcz, zaburzenia widzenia i obrzęk przedgoleniowy. Tak więc przyczyną nadczynności nie jest nadmiar TSH lecz immunoglobuliny pobudzające tarczycę i działające destrukcyjnie na tkanki oczodołu.

Objawy choroby.

Większość objawów tej choroby jest typowa dla wszystkich rodzajów nadczynności tarczycy. Główne objawy to: wole, tachykardia (przyspieszenia akcji serca) lub zaburzenia rytmu serca- najczęściej jest to migotanie przedsionków, uczucie gorąca, drżenie kończyn, aksamitna i wilgotna skóra. Chorzy stają się bardziej niespokojni, pobudzeni ruchowo i drażliwi, siła mięśniowa może się osłabić. Chorzy bardzo często zgłaszają zwiększone łaknienie z towarzyszącą stopniową utratą masy ciała. Występują także zaburzenia pracy przewodu pokarmowego objawiające się biegunkami, często bezpośrednio po posiłku. U kobiet dojść może do zaburzeń miesiączkowania, a czasem do ich ustania. W chorobie Gravesa-Basedowa mogą rozwijają się objawy typowe: powiększenie tarczycy, objawy oczne i skórne. Bardzo rzadko tarczyca pozostaje normalnych rozmiarów. Najczęściej dochodzi do jej symetrycznego powiększenia, niekiedy do dużych rozmiarów. Zmiany oczne określa się jako oftalmopatię naciekową, która stanowi bardzo ważną i charakterystyczną cechę tej choroby. W obrębie powiek, tkanek oczodołów i w mięśniach poruszających gałką oczną występuje obrzęk oraz powstają w nich nacieki zapalne złożone z limfocytów. Występują one także za gałką oczną, co powoduje wypchnięcie gałki ocznej poza granice kostne oczodołu i wytrzeszcz. Na skutek obrzęku ruchy powiek stają się wolniejsze, dochodzi do zapalenia spojówek z towarzyszącym mu światłowstrętem i łzawieniem. Zmiany w mięśniach poruszających gałką oczną są przyczyną nieostrego lub podwójnego widzenia. Zmiany skórne występują u około 5-10% chorych i zlokalizowane są symetrycznie w okolicy przedniej podudzi. W początkowym okresie są to nieznacznie wystające ponad powierzchnie skóry grudki, które z biegiem czasu łączą się ze sobą tworząc pojedynczy naciek wielkości około 20-tu centymetrów. Skóra staje się napięta, twarda z biegiem czasu o brązowym zabarwieniu.

Jak leczy się chorobę Gravesa-Basedowa?

Jest to choroba w pełni uleczalna. Chorym trzeba zapewnić spokój oraz odsunąć od pracy ciężkiej i wymagającej dużego napięcia psychicznego. Leczenie prowadzi się trzema sposobami- środkami farmakologicznymi, chirurgicznie oraz przy pomocy izotopów promieniotwórczych. Podstawowym zadaniem jest doprowadzenie do zahamowania czynności tarczycy. Można to uzyskać podając tzw. leki tyreostatyczne, które hamują wytwarzanie hormonów przez tarczycę. Poza tym często niezbędne staje się podawanie leków wspomagających, które wpływają na normalizację układu krążenia oraz uspokajających. Leczenie zmian ocznych wymaga współpracy endokrynologa i okulisty. Dla uwidocznienia zmian w obrębie oczodołu można wykonać badanie ultrasonograficzne lub tomografię komputerową. W leczeniu stosuje się hormony sterydowe, a ciężkie przypadki, gdy wytrzeszcz oczu jest bardzo duży leczy się stosując rentgenoterapię lub zabieg chirurgiczny. Przy pomocy promieni rentgenowskich naświetla się odpowiednią dawką tkankę pozagałkową, natomiast leczenie chirurgiczne ma na celu powiększenie pojemności oczodołów przez usunięcie niektórych ścian kostnych. Gdy tarczyca osiąga znaczne rozmiary i zaczyna uciskać na znajdującą się za nią tchawicę oraz naczynia krwionośne niezbędne jest zastosowanie metody operacyjnego usunięcia tarczycy.

Bardzo ważną i skuteczną metodą leczenia jest terapia jodem radioaktywnym. Stosuje się ją, gdy chory źle toleruje leki doustne, ma zaawansowany wiek lub inne schorzenia nie pozwalające na zastosowanie leczenia operacyjnego albo występuje nawrót choroby po przeprowadzonym leczeniu operacyjnym. W metodzie tej wykorzystuje się właściwości gromadzenia przez tarczycę związków jodu. Choremu podaje się doustnie odpowiednio obliczoną dawkę jodu radioaktywnego I131, który gromadzony jest tylko w tarczycy, a część nie wykorzystana wydalana jest z moczem. Przez kilka dni pozostaje on w szpitalu, a wydalany mocz zbiera się do specjalnych pojemników, które następnie przechowuje się aż do momentu rozkładu radioaktywnego jodu. Jod radioaktywny emituje promieniowanie b, które działa destrukcyjnie na chorobowo zmieniony miąższ tarczycy prowadząc do jego zmniejszenia. Skuteczność tego leczenia jest bardzo wysoka, lecz nie można zapominać o przeciwwskazaniach do jego stosowania. Główne ograniczenia dotyczą młodego wieku osób chorych oraz kobiet w ciąży (choć dawka pochłoniętego promieniowania jest porównywalna ze zdjęciem rentgenowskim jamy brzusznej, jest bezwzględnie przeciwwskazana w czasie ciąży).

Źródło: poradnikmedyczny.pl
Autor: lekarz Dariusz Sarota (specjalista ch. wewnętrznych)
Recenzent: lek. med. Krystyna Hudyka (specj. chorób wewn. gastroenterolog)

 

Proponowane Suplementy CaliVita - patrz - Nadczynność tarczycy oraz Metoda Zenni